Sự Thật Đằng Sau Sự Cố Cá Voi Xám Chết Dọc Bờ Biển Bắc Mỹ

Các Ca Tử Vong Bất Thường Của Cá Voi Xám

Cá voi xám đang phải đối mặt với tình trạng tử vong đáng báo động khi những trường hợp cá thể chết hoặc mắc cạn ngày càng gia tăng trên tuyến di cư từ Mexico đến Canada. Theo thông tin từ Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương Mỹ (NOAA), đã có tới 145 trường hợp tử vong được ghi nhận tính đến ngày 6/7/2026, con số này đã vượt xa số xác của các năm trước tại thời điểm tương ứng.

Lần này, tình hình đã được gọi là một “sự kiện tử vong thảm khốc”, và chỉ ra rằng số lượng xác cá voi dạt bờ thực tế chỉ là một phần nhỏ trong tổng số cá thể đã chết ngoài khơi.

Dẫu vậy, các chuyên gia từ NOAA vẫn chưa đưa ra kết luận chính thức về tình trạng này. Trong bản cập nhật gần đây, họ cho biết số vụ mắc cạn trong hai năm vừa qua đã trở lại mức bình thường như giai đoạn 2019-2023.

Có một số vấn đề đang diễn ra và nguyên nhân đến từ những yếu tố đã kéo dài từ trước, do đó chưa đủ để tuyên bố tình trạng tử vong bất thường mới.

Khu Vực Washington: Nơi Dẫn Đầu Trong Các Trường Hợp Cá Voi Chết

Bang Washington hiện đang trở thành điểm nóng của tình trạng này. Ngày 18/6, các nhà nghiên cứu thuộc Cascadia Research Collective đã khám nghiệm một cá voi cái dài khoảng 12m tại Ocean Shores. Đây là cá thể thứ 30 chết tại Washington trong năm 2026, và chỉ đứng sau kỷ lục 34 con vào năm 2019.

Kết quả khám nghiệm cho thấy cá thể này gặp phải tình trạng suy dinh dưỡng và chấn thương vùng đầu, có thể do va chạm với tàu thuyền. Theo thông tin, những phát hiện về suy dinh dưỡng đã trở thành vấn đề phổ biến hơn ở các cá thể được kiểm tra trong năm nay.

Rất nhiều cá voi xám không còn đủ lớp mỡ dự trữ, cho thấy chúng không tiêu thụ đủ thức ăn trong các khu vực kiếm ăn trước khi bắt đầu cuộc di cư dài.

Tình Trạng Di Cư và Chế Độ Ăn Uống Của Cá Voi Xám

Cá voi xám từ phía đông bắc Thái Bình Dương thường di cư từ các vùng đầm phá ở Baja California, Mexico, tới những khu vực kiếm ăn tại biển Bering và Chukchi, rồi lại quay lại phía nam. Loài động vật này chủ yếu sống bằng các động vật không xương sống nhỏ ở đáy biển, mà chúng tìm kiếm bằng cách nghiêng người và hút trầm tích để lấy thức ăn.

Khối lượng thức ăn mà cá voi có trước khi di cư ảnh hưởng lớn đến lượng mỡ mà chúng tích lũy, giúp chúng vượt qua các hành trình dài và sinh sản. Khi lượng mỡ giảm xuống, những cá voi này có thể bị buộc phải bơi vào các vùng ven biển hoặc vịnh để tìm kiếm thức ăn, dẫn đến nguy cơ va chạm với tàu thuyền hoặc mắc vào lưới.

Giữa giai đoạn 2018-2023, khoảng 690 cá voi xám đã mắc cạn từ Mexico đến Alaska, gây ra nghi ngờ về sự thay đổi hệ sinh thái trong khu vực kiếm ăn Bắc Cực.

Nghiên Cứu Dữ Liệu Cơ Bản Về Quần Thể Cá Voi Xám

Mới đây, NOAA chỉ ra rằng quần thể cá voi xám khu vực đông bắc Thái Bình Dương ước tính dao động từ 15.930 đến 20.530 con, với mức trung bình khoảng 17.750 con. So với năm trước, số lượng này đã tăng đáng kể từ mức 12.890 con.

Mặc dù đây là dấu hiệu tích cực, nhưng nhiều chuyên gia cảnh giác rằng tăng trưởng này vượt quá tốc độ sinh sản tự nhiên của quần thể. Chỉ khoảng 85 cá voi con được ước tính sinh ra trong năm 2025, con số thấp nhất từ trước đến nay trong chương trình khảo sát.

Chuyên gia đang tìm hiểu liệu có yếu tố nào làm thay đổi số liệu thống kê của các mô hình hiện tại hay không. Một điều đáng lo ngại là số lượng cá voi đang di cư về phía nam có dấu hiệu suy yếu, với nhiều cá thể chết trước khi quay trở lại vùng kiếm ăn vào mùa xuân 2026.

Chính vì thế, con số 17.750 không thể được xem là một dấu hiệu cho thấy cuộc khủng hoảng đã chấm dứt. Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng các số liệu ước tính hàng năm có biên độ không chắc chắn và khả năng theo dõi xu hướng dài hạn là cần thiết hơn là coi đây là số lượng chính xác tại thời điểm cụ thể.

Tổ chức PEER đưa ra một cảnh báo mạnh mẽ hơn. Dựa vào các nghiên cứu cho thấy phần lớn xác cá voi chìm dưới đáy biển và không bao giờ dạt vào bờ, PEER ước tính rằng 145 trường hợp cá voi đã được phát hiện thực tế có thể tương ứng với khoảng 1.450 cá thể đã chết.

Dù đây chưa phải là con số chính xác do NOAA công bố, nhưng nhà sinh thái biển Rick Steiner, Chủ tịch Hội đồng quản trị PEER, coi việc mất mát hàng ngàn cá thể trong thời gian ngắn như một tín hiệu cảnh báo. Ông nhấn mạnh rằng ngoài việc thiếu thức ăn, các nguy cơ từ va chạm tàu, mắc lưới và ô nhiễm cũng cần được giảm thiểu.

Các xác cá voi xám dạt bờ có thể là biểu hiện rõ nét nhất của những biến đổi lớn hơn trong chuỗi thức ăn và hệ sinh thái Bắc Thái Bình Dương.

Các Chuyên Gia Khuyến Cáo Thận Trọng

Trong bối cảnh đáng lo ngại này, các chuyên gia khuyến cáo cần phải có hơn các biện pháp để bảo vệ hệ sinh thái và đa dạng sinh học của vùng biển. Việc theo dõi và nghiên cứu tình hình cá voi xám là rất cần thiết để đảm bảo bảo tồn loài động vật này trong tương lai.

Theo NOAA Fisheries, PEER, Cascadia Research Collective