Tấm dự án lớp 8 của Steve Jobs được đấu giá: một mảnh ký ức công nghệ bán 34.375 USD

Khi một đề tài khoa học trường trung học trở thành hiện vật sưu tầm, giá trị của nó không chỉ đo bằng tiền. Một tấm bảng trưng bày do Steve Jobs thực hiện lúc học lớp 8 vừa được bán tại đấu giá với mức 34.375 USD — con số đã vượt nhiều so với dự đoán ban đầu và thu hút sự chú ý của giới đam mê hiện vật liên quan đến lịch sử công nghệ.

Vật phẩm: một mô hình về SCR và báo cáo kèm theo

Hiện vật mang tên “What is the SCR?” là một dự án khoa học Steve Jobs thực hiện khi học tại Cupertino Junior High. Tấm trưng bày làm bằng gỗ dán, dài khoảng 82,5 cm và được bố trí thành ba khu vực riêng biệt, mỗi phần có mục đích minh họa khác nhau.

Phần bên trái là một mô hình gỗ giải thích cấu tạo của bộ chỉnh lưu điều khiển bằng silicon (silicon-controlled rectifier — SCR), thể hiện bốn lớp vật liệu bán dẫn loại P và N. Khu vực trung tâm đặt hai mạch thử nghiệm: mạch đầu nhằm trình bày nguyên lý hoạt động cơ bản của linh kiện; mạch thứ hai minh họa cách ứng dụng SCR trong việc điều chỉnh tốc độ động cơ và làm mờ đèn. Bên phải có sơ đồ mạch và phần mô tả cho một SCR có khả năng chịu dòng tới 25 ampere.

Phía sau tấm bảng có dây nguồn nối tới mạch thử nghiệm thứ hai, cho thấy hiện vật từng được thiết kế để vận hành thực tế khi cần trình diễn. Trên một góc tấm bảng, một nhãn nhỏ ghi: “Submitted by Steve Jobs, Cupertino J.H., 8th Grade” — dấu hiệu trực tiếp liên kết dự án với tên tuổi của người thực hiện.

Đi kèm mô hình là một báo cáo dày 10 trang, bìa xanh, mang tiêu đề đầy đủ: “What is the Silicon-Controlled Rectifier, by Steve Jobs, Science, Mrs. Yakel, Feb. 29, 1968”. Trong phần mở đầu của bài báo cáo, Jobs giải thích lý do chọn SCR làm đối tượng nghiên cứu và viết rằng cậu đã chế tạo mạch minh họa cho các đặc tính của linh kiện này. Những sơ đồ mạch vẽ tay xuất hiện ở cuối tài liệu, phản ánh cách tiếp cận thực hành của tác giả.

Chi tiết nhỏ nhưng đáng chú ý

Bên trong tài liệu có một tờ hướng dẫn dành cho ban giám khảo, chỉ cách nối Circuit II với máy hiện sóng để quan sát mô hình hoạt động — chi tiết cho thấy mục đích thực nghiệm của dự án. Một lưu ý khác do chính học sinh viết: “Vui lòng rút điện, xin hãy rút điện sau khi sử dụng” (“Please unplug, please unplug after use”), thể hiện ý thức an toàn khi vận hành mạch điện dù đó là một dự án ở bậc trung học.

Hành trình từ nhà để xe đến đấu giá

Hồ sơ xuất xứ do RR Auction cung cấp cho biết món đồ đến từ bộ sưu tập của John Chovanec, em cùng cha khác mẹ với Steve Jobs. Mẹ của Chovanec, Marilyn, đã kết hôn với Paul Jobs — cha nuôi của Steve — vào năm 1990 và sau đó tiếp tục sinh sống tại căn nhà gia đình ở Los Altos sau khi Paul qua đời năm 1993. Một số đồ vật thời thơ ấu của Steve Jobs được lưu giữ trong ngôi nhà và nhà để xe này.

Theo lời kể được ghi lại, Chovanec và mẹ nhiều lần muốn trả lại tấm dự án cho Jobs nhưng nhà đồng sáng lập Apple không muốn tiếp nhận. Cuối cùng, Chovanec giữ hiện vật trong nhiều năm trước khi quyết định đưa nó ra đấu giá. Tình trạng của tấm bảng được mô tả là từ rất tốt đến gần như hoàn hảo dù đã gần sáu thập kỷ tuổi.

Giá đấu và vị trí trong tập hợp kỷ vật

Mức giá cuối cùng là 34.375 USD, con số đã bao gồm phí của người mua và vượt đáng kể so với ước tính ban đầu ở mức 20.000 USD. Quy đổi tạm tính theo tỷ giá ngày 29/8, mức này tương đương khoảng 896 triệu đồng.

Dù không đạt mức giá kỷ lục như một vài hiện vật khác từ bộ sưu tập của Chovanec, nó vẫn mang ý nghĩa đặc biệt. Trước đó, một áp phích Apple Computer 1977 từng được bán với 659.900 USD; vỏ gỗ của một máy Apple-1 thuộc sở hữu Jobs thu về 254.375 USD; trong khi bộ nơ của ông có giá 113.580 USD. So sánh này cho thấy mỗi món kỷ vật có một vị trí giá trị riêng, phụ thuộc vào tính hiếm, hoàn cảnh xuất xứ và mối liên hệ cảm xúc với người sưu tầm.

Tại sao một dự án lớp 8 lại có sức hút?

Giá trị của món đồ không chỉ nằm ở cấu trúc gỗ hay sơ đồ mạch. Với hiện vật này, người mua trả tiền cho một chứng tích sớm của sự quan tâm đối với điện tử và linh kiện bán dẫn — lĩnh vực mà Steve Jobs đã theo đuổi trước khi cùng đồng sáng lập tạo ra những sản phẩm làm nên tên tuổi Apple. Dự án là một mảnh ghép trong câu chuyện cá nhân: từ những phòng thí nghiệm học đường đến một công ty khởi nghiệp khởi nguồn trong nhà để xe.

Với nhà sưu tập, hiện vật như vậy mang cả giá trị lịch sử lẫn ý nghĩa kể chuyện — nó cho phép người ta nhìn lại bước đầu trong hành trình nghề nghiệp của một nhân vật có tầm ảnh hưởng trong công nghệ hiện đại.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Dự án này được làm vào khi nào?

Theo thông tin trên báo cáo đi kèm, dự án mang nhan đề “What is the Silicon-Controlled Rectifier” có ghi ngày Feb. 29, 1968.

Ai cung cấp hiện vật cho đấu giá?

RR Auction ghi nhận món đồ đến từ bộ sưu tập của John Chovanec, em kế của Steve Jobs.

Mức giá bán là bao nhiêu và có bao gồm phí không?

Hiện vật được bán 34.375 USD; số tiền này đã bao gồm phí của người mua theo thông báo của nhà đấu giá.

Liên quan gì tới gia đình Jobs?

Hồ sơ xuất xứ nêu rõ mẹ của John Chovanec, Marilyn, kết hôn với Paul Jobs vào năm 1990; sau khi Paul mất năm 1993, một số đồ vật thời thơ ấu của Steve Jobs vẫn còn ở nhà và nhà để xe của gia đình.

Kết luận

Một tấm bảng dự án lớp 8, khi có tên liên quan đến một nhân vật công nghệ mang tính biểu tượng, có thể trở thành hiện vật được săn lùng. Mức giá 34.375 USD cho tác phẩm “What is the SCR?” phản ánh nhu cầu của thị trường với kỷ vật chứa dòng chảy câu chuyện cá nhân và ý nghĩa lịch sử, hơn là chỉ là một mô hình điện tử đơn thuần. Dù không đắt nhất trong số các món đồ từng xuất phát từ gia đình Jobs, dự án này vẫn là một minh chứng sống động cho những bước đầu hình thành mối quan tâm kỹ thuật của Steve Jobs trước khi Apple ra đời.

<!– PHẦN GIỚI THIỆU ĐỌC THÊM: các đoạn dưới đây viết bằng tiếng Việt; mỗi đoạn chứa đúng một thẻ anchor text –>

Nếu bạn quan tâm đến cách một kỹ sư phần cứng thường tránh phô trương nhưng để lại dấu ấn nghề nghiệp, bài viết về Hồ sơ LinkedIn tối giản của John Ternus phân tích lý do vì sao thành tựu và sản phẩm có thể thay lời cho hồ sơ công khai.

Nếu câu chuyện về hiện vật và rủi ro khi thực hiện các pha mạo hiểm trong cảnh quay phim khiến bạn tò mò, bạn sẽ tìm thấy phân tích chi tiết về các yếu tố vật lý và nguy cơ thực tế trong bài Sự thật vật lý đằng sau nhảy vách đá xuống nước, một góc nhìn hữu ích cho người xem phim hành động.

Và nếu bạn muốn mở rộng ra các khám phá về nguồn gốc loài vật gắn bó với nền nông nghiệp toàn cầu, bài viết Hành trình nguồn gốc gà nhà từ Nam Vân Nam trình bày bằng chứng khảo cổ và di truyền giúp bạn hiểu rõ hơn lịch sử của loài gà nhà.